Vincent van Gogh schilderde zijn “Sterrennacht boven de Rhône” eind september 1888. Dit schilderij is beroemd geworden door de duidelijke afbeelding van de “steelpan” in het sterrenbeeld Grote Beer aan de noordelijke hemel. De stand van het sterrenbeeld was weliswaar identiek aan die van de avond van 20 september 1888, maar toch klopte er iets niet aan het geheel. Het gaat om een olieverfschilderij op doek, met als afmeting 72,5 x 92 cm. Het werk wordt tentoongesteld in het Musée d’Orsay te Parijs. Het schilderij heeft een link met Elst, Lent en Nijmegen en past dus eigenlijk beter in het Van Gogh Museum.ArelateEerst zal ik de algemeen aanvaarde zaken rond dit schilderij beschrijven. De precieze plek die Vincent uitkoos om zijn “Sterrennacht boven de Rhône” te schilderen, is bekend. Hij koos daarvoor het terrein aan de voet van de spoorbrug van de lijn Arles-Lunel. Deze spoorbrug bestaat tegenwoordig niet meer na een grootschalig geallieerd bombardement in 1944. Het was een uitgekiende positie waar Vincent zijn schildersezel in de tweede helft van september 1888 neerzette. Zo kon hij alle lichtreflecties op het water van de Rhône prachtig vastleggen. Rechts van het midden van het schilderij, aan de oever aan de overkant van de rivier, zijn de lichtjes van de Arlese wijk Trinquetaille te zien. Dat was in de Romeinse tijd een belangrijke vloothaven en onderdeel van de stad Arelate, de Romeinse naam voor Arles.KronkelDe wetenschap dat Vincent de wijk Trinquetaille op zijn schilderij heeft staan, leidt tot de conclusie dat de gehele compositie min of meer op het (zuid)westen moet zijn gericht. Het sterrenbeeld de Grote Beer, dat zich aan de noordelijke hemel bevindt, valt daar normaal gesproken buiten. Daarom wordt deze “kronkel in de compositie” door kunsthistorici gezien als een artistieke vrijheid van de schilder.Alles door elkaarNiet is echter minder waar! Uit mijn onderzoek blijkt dat er helemaal geen sprake is van een “kronkel”. Wel heeft Vincent gegoocheld met de locatie, met hemel en aarde, met de windrichtingen. Hij heeft bewust alles door elkaar gehaald om het zó ingewikkeld te maken dat niemand er meer iets van begreep. Behalve hijzelf natuurlijk en de organisatie die hem de natuurkundige achtergrond-informatie aanreikte.Wereld op zijn kop“Sterrennacht boven de Rhône” biedt met de dominante Steelpan aan de hemel een prachtig evenwichtig en harmonisch aandoend beeld. Op de afbeelding hieronder heb ik de sterren Dubhe en Merak omcirkeld, en de twee wandelende personen rechts onderaan.afb. 1Waarom zijn Dubhe en Merak kennelijk belangrijk? Dat is omdat men deze sterren vaak gebruikt om de positie van Polaris (de Poolster), ofwel het noorden, te bepalen. Het systeem is eenvoudig: neem eerst 5x de afstand tussen de twee sterren. Trek die lijn vervolgens door richting het noorden en je bent bij Polaris aangeland.Vincent zou echter Vincent niet zijn om de wereld even op zijn kop te zetten. Om de positie van de Poolster te bepalen, gebruikte hij dezelfde berekening (5x de afstand tussen Dubhe en Merak). In plaats van de lijn naar boven te trekken, deed hij dat echter naar beneden. Daar schilderde hij immers een vrouw die loopt, dat wil zeggen een loopster, anagram van poolster!Verwerkt in de afbeelding van het schilderij:afb. 2De cijfers 3 en 4, die beide over het water van de rivier komen te vallen, tonen aan dat dit ook zo de bedoeling is. Een anagram van “drie vier” is immers “de rivier“…Het getal PiNiet alleen de afstand tussen de twee sterren Dubhe en Merak is van belang. Uit beide namen kan bovendien het wiskundige getal “pi” worden afgeleid en wel via de beginletters D en M. De rangnummers van deze letters in het alfabet zijn respectievelijk 4 en 13, oftewel 413. Omdat de namen van de betreffende sterren uit het Arabisch komen, dient 413 van rechts naar links te worden gelezen als 314. Met twee toegevoegde decimalen wordt dat 3,14 = de waarde van het getal “pi“.Opmerking: PI (uitgesproken als P-I = het Franse Pays (land). Dit is onderdeel van de verborgen code in dit werk.Nu ik een eenheid van afstand heb bepaald (3,14) ga ik dat getal blijkens de afbeelding met vijf vermenigvuldigen.Anders geschreven: 5 x 3,14 = 15,70Hierboven voegde ik aan het getal 314 (uit DM) twee decimalen toe. Dat corrigeer ik nu door deze decimalen uit de uitkomst 15,70 weer te verwijderen. Daarmee ontstaat het jaartal 1570. Dat is het geboortejaar van bisschop Michaël Ophovius, die vanaf 1629 een aantal jaren op Kasteel Geldrop heeft gewoond.SchaakspelDe kritische lezer zal nu opmerken dat er waarschijnlijk wel meer mensen in het jaar 1570 zijn geboren. Dat is natuurlijk ook zo en daarom heeft Vincent een extra aanwijzing toegevoegd om een en ander te bevestigen. Naast de eerder gevonden loopster schilderde hij dienovereenkomstig een loper. In dit stadium van Vincents codering vormen deze twee personen nog geen stel en heeft de man mogelijk de wens om de vrouw te schaken. Want in het schaakspel is een loper (in het Engels) een bishop.afb. 3Het frappante aan dit verhaal is dat “Sterrennacht boven de Rhône” een tegenhanger lijkt te zijn van de Shugborough Inscriptie (lees dat artikel hier). Als oplossing van de inscriptie had ik daar immers het jaartal 1637 gevonden. Dat is het sterfjaar van bishop (= bisschop) Michaël Ophovius! Met het geboorte- én het sterfjaar van Ophovius wordt dus sterk de nadruk gelegd op deze bisschop. De Shugborough-inscriptie bevat bovendien ook de gecodeerde letters van Dubhe en Merak, oftewel Romeinse cijfers: D en M.Opmerking: na de eerder genoemde code “land” ontstaan nu twee nieuwe codes. Er is hier immers sprake van verwijzingen naar twee landen, Engeland en Frankrijk.De nulVerderop in dit artikel zal blijken dat Vincent in zijn schilderij met de Grote Beer nóg een ster heeft benadrukt, die naar een paus verwijst. Dat betreft paus Silvester II, de eerste Franse paus; hij leefde van ca. 946 tot 1003. Deze paus staat bekend om een door hem ontwikkelde rekenmethode waarbij het cijfer “0” (nul) in een diagram wordt weergegeven als een leeg vak. Voor Silvester, die eigenlijk Gerbert d’Aurillac heette, bestond de nul niet en die werd dus ook niet genoteerd. Door het coderen van de naam van deze paus gaf Vincent aan dat er geen aandacht hoeft te worden geschonken aan de “0“, die wordt uitgesproken als het Franse woord “eau” = water. De naam van de rivier blijft dus kennelijk buiten beschouwing, het begrip “rivier” is wat betreft de code voldoende.GordinaWat overblijft zonder de “nul”, is het getal 157. Gezien als een jaartal, leidt dit gegeven mij naar de Romeinse tijd. Rond dat jaar werd de Romeinse keizer Gordianus I geboren. Zijn Engelse naam is Gordian I, waarbij van “Gordian” in anagram “Gordina” kan worden gemaakt, een van de aardappeleters. Het feit dat een vrouwelijke naam uit die van een mannelijke wordt afgeleid, past prima bij de tegenstellingen die Vincent in zijn schilderij “Sterrennacht boven de Rhône” gebruikt. De naam Gordina lijkt te suggereren dat zij “de loopster” was waarmee Vincent langs de oever van de rivier wandelde!NijmegenMaar nu komt het. Mede door de aanwezigheid van Gordina op het schilderij heb ontdekt dat het tafereel op het schilderij zich helemaal niet in Zuid-Frankrijk afspeelde. In plaats van aan de oevers van de Rhône wandelden Vincent en Gordina langs de oevers van de Nederlandse rivier de Waal. Dat deden zij ter hoogte van de vroegere Romeinse stad Nijmegen. Hoe ik daarbij kom? Wel, dat is eenvoudig, Vincent leidt de onderzoeker van het schilderij via zijn compositie van de Grote Beer naar de verbluffende waarheid.afb. 4 – © Copyright 2025 Jan Bakker WebTekstenDe ster die ik in de oranje cirkel heb aangegeven is natuurgetrouw en heet “Psi Uma“. Daarbij staat “Uma” voor de afkorting van “Ursa Major”, Latijn voor “Grote Beer”. Maar nu komt het: deze ster kan helemaal niet gezien worden vanaf de breedtegraad van Arles (43° NB). Psi Uma bevindt zich vanuit Zuid-Frankrijk gezien precies op of net onder de horizon op de datum dat Vincent zijn werk voltooide.ElstMaar waar dan in Nederland? Ook dat geeft Vincent aan op zijn schilderij: via het wandelende koppel. Te zien is dat de vrouw haar arm door die van de man heeft gestoken. Daarom is hier duidelijk sprake van een stel en dat is een anagram van (de plaatsnaam) Elst. Hieronder een ruw beeld van de werkelijke situatie op Vincents schilderij, waarbij het noorden en het zuiden zijn omgedraaid. Net als Vincent deed met het zoeken naar de Poolster, waarbij hij hemel en aarde verwisselde…Om het sterrenbeeld Grote Beer en de ster Psi Uma net zo te zien als op het schilderij, dien je je op de breedte van Nederland te bevinden.afb. 5 – Linkerafbeelding: onbewerkt ©Google EarthOp het schilderij is een “last” te zien, een door een schip geladen (of te laden) berg zand. Deze last toont ‘Google Earth’ ter hoogte van de plaats Lent. Het raadsel is hier: LAST IS LENT, waarvan anagrammen gemaakt kunnen worden zoals (Vincent) last stel in of stel in last (ze mochten eigenlijk niet samen zijn) of stel in stal (verwijzing naar Kerst c.q. Jozef en Maria).Opmerking: het is duidelijk dat ook Nederland een rol speelt in de codering van Vincents schilderij. De drie landcodes op een rij: Nederland, Engeland en Frankrijk. De eerste letters van deze landen zijn N-E-F. Samen wordt het woord “nef” gevormd. Dit is een Frans woord dat “schip” betekent, schip in de zin van een deel van een kerk. Dit gegeven is belangrijk voor teksten verderop in dit artikel.Van HorneOp dezelfde rechterafbeelding (afb. 5) is een volgend raadseltje te zien: RHONE IS WAAL. Als anagram: WAALSE HORNE I. Dat slaat direct op Kasteel Geldrop, dat ten tijde van de herbouw in 1616 werd bewoond door Amandus II van Horne, zoon van Amandus I van Horne. Kennelijk wordt hier de nadruk op de naam Amandus gelegd.Terug nu naar de betekenis van “PSI Uma“, hieronder oranje omcirkeld:afb. 6Het moet Vincent c.s. zijn opgevallen dat van “PSI Uma” een anagram kan worden gemaakt:PSI UMA = PAUS MIDaarbij kan “MI” worden gezien als het Romeinse getal MI = 1001. De paus die in 1001 zetelde in het Vaticaan, was Paus Silvester II. Er zijn drie pausen geweest met de naam Silvester. Dat heeft Vincent dan ook keurig met drie lichtjes vlak naast elkaar op zijn werk geschilderd. Ze stellen Silvester I, II en III voor.MorseVincent heeft hier overigens nóg een code toegepast en wel de Morsecode. Deze code, ontwikkeld in 1835, geldt de drie puntjes (• • •) die staan voor de letter S in het betreffende alfabet. De “S” van Silvester, zoveel is nu wel duidelijk! Ik richt mij nu op het eerste puntje van de S, die op Silvester I slaat en die naast de Nijmeegse Stevenskerk (ook met een S dus) is te vinden:afb. 7Afb. 7 benadrukt de eerdere vondst van het woord “nef” als schip van een kerk. Op de afbeelding, binnen de oranje omkaderde rechthoek, is duidelijk de mast van een schip te zien, waarvan de lijn in de richting gaat van de kerk. Binnen het kader van dit artikel moet het hier dus om het schip van de Stevenskerk in Nijmegen gaan.OudejaarsavondWaarom de aandacht voor Silvester I? Wel, hij stierf op 31 december 335. Oudejaarsavond wordt vanwege deze datum ook wel Silvester genoemd. Maar hoe weet ik nu zeker dat de kerk aan de overzijde van de rivier die Vincent zogenaamd in Arles schilderde, tevens als zodanig moet worden geïnterpreteerd als de Stevenskerk in Nijmegen? Los van het schip van de kerk? Dat valt af te leiden uit de coördinaat van de Stevenskerk. Die is 51° 50’52” NB, 5° 51′ 45” OL.SelffdeMet een ander artikel op deze website, over Et in Arcadia Ego, leg ik uit hoe er binnen het raadsel gerekend dient te worden met coördinaten. In dit geval gaat de oplossing om 51-50, wat ik afzet op het Eeuwig Edict als wet 51, woord 50. Aangezien het Eeuwig Edict maar 47 wetten kent, begin je met tellen opnieuw, waarbij je uitkomt op wet 4. Vervolgens zie je dat die wet maar 24 woorden heeft. Ook daar dient doorgeteld te worden, met dit resultaat:(IIII.)’t Selffde bevelen Wy aen alle subalterne rechteren ende justicieren hebbende hunnen styl ende orden iudiciaire by geschrifte geëmologueert by Ons oft Onse voorsaeten. (= 24 woorden)’t Selffde bevelen Wy aen alle subalterne rechteren ende justicieren hebbende hunnen styl ende orden iudiciaire by geschrifte geëmologueert by Ons oft Onse voorsaeten. (= totaal 48 woorden)’t SELFFDE (= totaal 50 woorden)Opmerkelijk is overigens dat de gevonden getallen 4 en 50 overeenkomen met de lengtegraad (4° 50′) van de inrichting in Saint Remy-de-Provence, waar Vincent in 1889 en 1890 enige tijd zou verblijven. Zie ook mijn artikel Sterrennacht daarover.OplossingenDit artikel leidt tot enkele oplossingen.De eerste gaat om de uitkomst van de landencode nef, die op het schip van de Stevenskerk in Nijmegen duidt. Mogelijk verwijst Vincent hiermee naar de grafsteen van Catharina van Bourbon (1440-1469), die zich in het schip van de Stevenskerk bevindt. Zij werd in 1465 (rangschikking alfabet 14-6-5 = N-F-E, anagram van NEF, schip kerk in het Frans) hertogin van Gelre.De tweede oplossing betreft, via het coördinaatraadsel van de Stevenskerk in Nijmegen, de conclusie dat Vincents zogenaamd Franse schilderij, gemaakt in Arles, qua situering overeenkomt met een omgekeerde noord-zuidrichting in de directe omgeving van Elst en Nijmegen.De derde oplossing moet verder uitgewerkt worden; dat is via de beginletters van alle aanwijzingen een verband met een van Vincents neven in Nederland: Nederland, Engeland, Elst, Frankrijk, Nijmegen, Lent, oftewel NEEF NL. In een ander artikel zal ik beargumenteren om welke neef van Vincent dit kan gaan.De vierde oplossing betreft de verwijzing naar paus Silvester I en Oudejaarsavond. Het stel op het schilderij bestaat uit twee personen, oftewel tweemaal 1 persoon. Dat heb ik binnen het gele kader als volgt geaccentueerd:afb. 8Met de 1 en de 1 geeft Vincent de dag na Oudejaarsavond weer: 1 januari.Gelukkig Nieuwjaar!
