Bij werkzaamheden in de kerk van het Zuid-Franse dorp Rennes-le-Château ontdekte pastoor Saunière in 1887 enkele oude perkamenten. Achteraf blijkt dat in Frankrijk een hoax van jewelste te zijn. De clou is dat het om een ter plaatse verborgen schat lijkt te gaan, terwijl de oplossing in werkelijkheid in Nederland is te vinden. Bepalend in mijn onderzoek is de rol van kunstschilder Vincent van Gogh (1853-1890) in het algemeen en die van twaalf (12) zonnebloemen in het bijzonder.
Als je alles met betrekking tot Rennes-le-Château op een rijtje zet (kijk voor een goed overzicht op deze website) is het lastig om binnen alle aanwijzingen feit en fictie van elkaar te onderscheiden. Historici zijn er allang klaar mee, maar sommige onderzoekers (zoals ik) geven niet op en blijven onvermoeibaar verder speuren. Naast een enorme hoeveelheid warrige aanwijzingen die pastoor Bérenger Saunière in zijn omgeving verspreidde, schijnt hij de waarheid achter het Nederlandse geheim alleen gedeeld te hebben met zijn huishoudster Marie Dénarnaud.
Anton Hirschig
Mij is echter gebleken dat Saunière door derden werd aangestuurd met informatie over het creëren van ruimte voor een geheim. Zo heb ik ontdekt dat deze markante pastoor halverwege het jaar 1886 in Narbonne een ontmoeting had met Vincent van Gogh en diens collega-kunstschilder Anton Hirschig. Officieel kwam Hirschig pas in juli 1890 in beeld aan het sterfbed van Vincent. Maar Vincent kende Hirschig al uit zijn vroegere connectie met zijn leermeester Anton Mauve, die was getrouwd met Vincents nicht Jet Carbentus. Ik schreef eerder over de relatie tussen Vincent en de familie Mauve in dit artikel.
Par La Mort
Vincent en Anton reisden in mei of juni van het jaar 1886 vanuit Parijs naar Zuid-Frankrijk. Dat deden zij met de trein van Parijs naar Lyon en Marseille en vervolgens naar Narbonne, dat al sinds 1857 over een station beschikte. In de begindagen van de spoorwegen hadden de Fransen het niet zo op de trein, zo werd de verbinding Parijs – Lyon – Marseille door het volk sarcastisch Par La Mort (vertaald: via de dood) genoemd.
Seminarie
In Narbonne aan de zuidoostkust bezochten Vincent en Anton niet toevallig het katholieke seminarie, omdat ze wisten dat zij daar Bérenger Saunière konden vinden. Vanwege enkele opzwepende anti-republikeinse preken was Saunière (na een republikeinse verkiezingswinst) geschorst als pastoor van Rennes-le-Château. Hij verbleef daarom tijdelijk in het seminarie van Narbonne. Nadat Saunière in juli 1886 met hulp van hem goedgezinde derden in zijn functie werd hersteld, keerde hij terug naar Rennes-le-Château. Het jaar daarop, in 1887, begon hij zoals overeengekomen met de Nederlanders aan de restauratie van de kerk in het Franse dorp.
Draaiboek
Tijdens de ontmoeting tussen Vincent, Anton en Bérenger Saunière, moet Saunière op de hoogte zijn gebracht van het coderen van het Nederlandse geheim in de contreien van Rennes-le-Château. Hem zal daarbij tegen betaling medewerking zijn gevraagd, waarna hij een soort draaiboek kreeg overhandigd. Daarin bevond zich beknopte informatie over vroegere gecodeerde schilderijen (bijvoorbeeld van Poussin) en een vooraf bepaalde tijdlijn van zekere gecodeerde schilderijen van Vincent. Uit de artikelen op deze website valt af te leiden dat een dergelijk draaiboek echt moet hebben bestaan. Een voorbeeld daarvan is de interactie tussen “De Aardappeleters” (1885) en “Sterrennacht” (1889):
Pain, sel, vase
Terug naar de huishoudster van Saunière. Aan haar had Saunière niet alleen de achtergronden van het geheim toevertrouwd, ook had hij nog voor zijn dood in januari 1917 al zijn bezittingen op haar naam gezet. Na een relatief rijk leven overleed Marie Dénarnaud in 1953. Zij probeerde zich aan een eerdere belofte te houden door op haar sterfbed het geheim prijs te geven, maar dat lukte haar niet. Kort daarvoor had een beroerte ervoor gezorgd dat zij bijna niet meer kon praten. De stervende vrouw kwam niet verder dan een vaag gemompeld “pain, sel, vase” (vertaald: brood, zout, vaas). Deze drie woordjes en Marie Dénarnaud kwamen voor een deel ook al aan de orde in dit artikel.
Nederlands vs Frans
Niemand begreep iets van de context van de drie woorden en dat is er waarschijnlijk de reden van dat zij anno 2025 in de genoemde volgorde nauwelijks meer in zoekmachines op internet zijn terug te vinden. Dat was in het begin van deze eeuw wel anders! Maar goed, met mijn eigen specifieke oplossing in het achterhoofd valt er wel degelijk iets uit de woordjes af te leiden. De clou is dat het om Nederlandstalige woorden gaat! Die zijn Marie Dénarnaud op een gegeven moment door Saunière ingefluisterd. En mijn eigen ervaring is dat als je iets in het Nederlands aan een Frans persoon vertelt, dat diegene het typisch op z’n Frans herhaalt.
Ezelsbruggetje
Marie hoorde Saunière met een sterk Frans accent de Nederlandse woorden “penseel vaas” uitspreken. “Quoi?” (wat?) moet zij hebben geroepen. Voor de duidelijkheid herhaalde Saunière het langzaam: “pen (pauze) seel, vaas“. “Merci monsieur,” moet Marie hebben gereageerd, “ik onthoud het wel met het ezelsbruggetje pain, sel, vase, als mensen mij – in het geval dat ik u overleef – naar het geheim van het huis en het domein mochten vragen.”
Signatuur
Wat nu interessant wordt, is waarom Saunière zoveel belang hechtte aan de woorden “penseel vaas“. Dat heeft alles te maken met een deeloplossing van het geheim, namelijk de naam “Vincent“. Saunière wist immers uit het draaiboek dat Vincent aan het geheim gerelateerde zaken in bepaalde schilderijen codeerde. Als kunstschilder signeerde hij zijn meeste werken met zijn voornaam. Soms deed hij dat verwerkt in een code, zoals op “De Aardappeleters” in een stoel, soms links- of rechtsonder op een werk en soms met een dunne penseel op een vaas.
Ce signe
Volgens plan verwerkte Saunière een code over Vincent in zijn kerk. Hij plaatste in de kerk, tegenover de ingang, een beeldencombinatie met bovenaan een kruis en vier engelen, en onderaan de duivel. Onder de engelen staat de spreuk “Par ce signe tu le vaincras” (Door dit teken zul je (het) overwinnen).
Het woordje “het” staat tussen aanhalingstekens omdat het overeenkomstige Franse woordje “le” niet standaard in deze spreuk voorkomt. Saunière voegde het toe zodat er een aan Vincent gerelateerd anagram ontstond. Daarmee werd de regie van Vincent bevestigd en voegde Saunière bovendien het sleutelwoord “alpaca” toe:
Par ce signe tu le vaincras
=
Vincent regisseur alpaca
L-vorm
In de tijd van Vincent kwam de alpaca, oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Amerika, al voor in de Europese dierentuinen. De Zweedse wetenschapper Carl Linnaeus (1707-1778) beschreef dit dier reeds in 1758 als “Vicugna pacos“, in een combinatie met het algemenere “Camelus pacos”, omdat de soort tot de kamelenfamilie behoort. De namen die Linnaeus toevoegde, voerden meestal de letter “L.” als soort signatuur of pseudoniem. Niet toevallig is de L ook de vorm van Kasteel Geldrop:
Over het voorkomen van de alpaca binnen het mysterie publiceer ik binnenkort een nieuw artikel, deels met relevante aanwijzingen uit boeken van de Franse schrijver Antoine de Saint-Exupéry (1900-1944).
3/4
Terug naar de zonnebloem-schilderijen van Vincent en dan specifiek de werken die hij tussen 1887 en 1889 heeft vervaardigd. Zoals ik al eerder op deze website schreef, leverde Vincent in totaal 11 schilderijen met zonnebloemen, waarvan vier in Parijs en zeven in Arles. Van de zeven zonnebloem-schilderijen die Vincent in Arles maakte, heeft hij er vier op een vaas gesigneerd met zijn voornaam Vincent. Bij het plaatsen van zijn naam op de vazen was Vincent qua compositie niet erg consequent, zoals uit onderstaande afbeelding van drie van de vier schilderijen blijkt. Deze verhouding 3/4 is overigens belangrijk vanwege de conforme codering in de raampartijen aan de zuidzijde van Kasteel Geldrop.
Het vierde zonnebloemen-schilderij van Vincent toont dezelfde signatuur als het derde in de afbeelding, dat wil zeggen: onder de lijn. Daarmee ontstaat een nieuwe 3/4-verhouding, die de eerstgenoemde bevestigt.
Abbé Saunière
Voor wat betreft de code beperk ik mij nu tot het tweede schilderij op de afbeelding. Daar gaat het namelijk om 12 zonnebloemen met een afwijkende (naar beneden gerichte) signatuur. Het vierde, niet afgebeelde schilderij heeft weliswaar ook 12 zonnebloemen, maar de signatuur daarop is niet afwijkend, omdat die overeenkomt met die van het meest rechtse schilderij op de afbeelding.
Vertaald naar de rangschikking van de cijfers in het getal 12, in het alfabet als 1-2, verkrijg ik de letters a-b. Spreek je “ab” in het Nederlands als losse letters uit, dan hoor je in feite het Franse woord “abbé” (= vertaald in het Nederlands: pastoor).
Perkamenten
De code die hier door Vincent is toegepast, heeft te maken met de code in de perkamenten die Saunière zou hebben gevonden bij de restauratie van zijn kerk. Zoals al beschreven in mijn artikelen over de perkamenten, is een deel van de code-oplossing te vinden boven de Latijnse tekstregels, terwijl een ander deel daarvan onder de regels kan worden gevonden.
De code die in de perkamenten ontbreekt (= tussen de regels) heeft Vincent verwerkt in zijn schilderij met de 12 zonnebloemen:
Paralellen
Uit dit specifieke schilderij, dat in de Neue Pinakothek in München kan worden bewonderd, komt een prachtige code voort. Die heeft te maken te maken met de twee horizontale lijnen op de vaas, waartussen Vincent schuin zijn naam plaatste. Je kunt die lijnen zien, althans de bovenste, als praktische grens voor het bloemwater. Uit andere artikelen op deze website komt echter naar voren dat Vincent graag speelde met coördinaten. Binnen die context kan hij de lijnen op de vazen hebben vergeleken met geografische parallellen (breedtecirkels).
Saint Rémy-de-Provence
Samengevat verkrijg ik hiermee de code van Vincents naam “tussen de parallellen“. Wat nu volgt is opnieuw een bewijs voor het bestaan van het al eerder genoemde draaiboek van Vincent. Daarin stond dat hij een reden moest hebben om zich in 1889 te laten opnemen in de psychiatrische inrichting nabij Saint Rémy-de-Provence. Daar zou hij op 20 juni 1889 moeten zijn om de oostelijke nachthemel van 04:50 uur te kunnen observeren, ter voorbereiding van de compositie voor zijn schilderij “Sterrennacht”.
Bierpullen
En zoals iedereen weet is Vincent daarin geslaagd. Hij draaide dermate door dat bij een ruzie met Paul Gauguin in december 1888 de lel van zijn linkeroor werd afgesneden, door hemzelf of door Gauguin. Maar hij wist al vier maanden eerder, in augustus 1888, dat dat in de nabije toekomst een keer zou gaan gebeuren.
Een en ander is terug te vinden in de, via Vincents naam gevonden, code “tussen de parallellen”:
tussendeparal-lel-len (met “lel” doorgestreept)
= tussendeparallen =
(in anagram) raadsel stenen pul
Deze uitkomst “raadsel stenen pul” slaat op Vincents schilderij “Bierpullen” (afbeelding onder) dat hij in september/oktober 1885 in Nuenen schilderde, vlak voordat hij van daaruit naar België zou vertrekken.
Meer over de bijzondere parallel-code in dit schilderij komt in een volgend artikel aan de orde.
