Ingewijden zullen de grap direct herkennen, want de Edict-code bestond nog niet in de Romeinse tijd. Vlakbij het psychiatrisch hospitaal Saint-Paul-de-Mausole (Zuid-Frankrijk), waar Vincent van Gogh zich in mei 1889 liet opnemen mede vanwege het oor-incident, is in 1937 een Romeins oor-altaar opgegraven. Uit de inscripties op het altaar kan worden afgeleid dat een deel daarvan oud lijkt, maar modern is. Kennelijk heeft men het altaar na de vondst gebruikt om het te upcyclen tot een nieuwe, geheime betekenis, die verband houdt met de zelfmoord van Vincent.
De archeologische opgravingen vonden vanaf ca. 1930 plaats in de Romeinse stad Glanum, gelegen op enkele honderden meters naast het gesticht Saint-Paul-de-Mausole (nabij Saint-Rémy-de-Provence). Glanum was gelegen in een dal, bij een geneeskrachtige bron. Via de opgravingen zijn Keltische, Griekse en Romeinse invloeden bewezen. De afbeelding boven dit artikel toont links de Romeinse restanten van een poort en mausoleum, op de flank van een heuvel. Beide monumenten waren al eeuwen zichtbaar in de tijd van Vincent. Naar het mausoleum is het psychiatrisch hospitaal genoemd (detail daarvan rechts op de afbeelding).
Bona Dea
De Romeinse ruïnes liggen in een heuvelachtig gebied dat een dal omsluit. In de loop van vele eeuwen is door regen en wind veel sediment van de heuvels terechtgekomen in het dal. Dat resulteerde in een meters dikke laag grond, waaronder gelukkig veel van Glanum ongestoord bewaard kon blijven.
Oraculair
Bij opgravingen in 1937 door de Franse archeoloog Henri Rolland (1887-1970) werd het oor-altaar in het zuidelijke deel van Glanum gevonden. Het bleek om een votief-altaar te gaan, dat gewijd was aan de Romeinse godin Bona Dea (de Goede Godin). Bij een vervolgonderzoek tijdens de jaren 1938-1942 werd bovendien een bijbehorend heiligdom gevonden.
Het altaar toont Latijnse inscripties en twee oren in een cirkel met een X-kruis (afb. 2). De oren waren van de godin Bona Dea, aan wie je kon offeren en tot wie je kon spreken in de hoop dat de godin je zou horen. De algemene conclusie was dat er in Glanum sprake moet zijn geweest van een heilige oor-cultus, oftewel een oraculair (= orakel-achtig) heiligdom.
Erfenis
Op de Franse website van de archeologische site wordt vermeld dat het originele altaar zich anno 2026 nog altijd in Glanum bevindt. Dat is op zichzelf wel merkwaardig. Het origineel van dit soort vondsten wordt, om beschadiging te voorkomen, meestal naar een museum gebracht, zéker in Frankrijk. Dat dit hier niet is gebeurd, heeft mijns inziens een bijzondere reden. Ik denk namelijk dat het altaar minder waarde heeft omdat het in de moderne tijd is bewerkt.
Via upcycling is op de altaarsteen een gecodeerde inscriptie toegevoegd om met behulp van het afgesneden linkeroor van Vincent te verwijzen naar een deel van zijn schilderij “De Aardappeleters” (1885). Deze verwijzing was een opstapje naar een mogelijke “oor”zaak van Vincents psychische problemen in 1888 en 1889: het mislopen van de erfenis van zijn oom Cent. Deze zeer vermogende oom van Vincent was op 28 juli 1888 overleden.
Waanzin
Net zoals ik bij de hoax van Rennes-le-Château een Nederlandse invloed kan aantonen, is dat hier ook het geval. Dat heeft natuurlijk te maken met het feit dat Vincent van Gogh oorspronkelijk een Nederlander was. Door het Nederlands (maar ook Duits en Engels) te gebruiken op Frans grondgebied was je er met name vroeger van verzekerd dat de chauvinistische Fransen hoax-codes in die talen nooit zouden kunnen ontcijferen.
Wat een geweldig idee om dit alles uit te werken op de manier die ik heb ontdekt en die ik op deze website onthul. Maar wat zit er nu precies achter het mysterie c.q. geheim? Wel, vanwege de deels postume betrokkenheid van Vincent van Gogh denk ik dat het geheime centrale thema in het algemeen om waanzin draait.
AVRIBVS
Terug naar de inscriptie op het gevonden oor-altaar. Hierna zal ik stap voor stap aantonen hoe in de moderne code op het oude altaar wordt verwezen naar Vincent van Gogh.
Aan de bovenkant van de altaarsteen (afb. 3) staat het woord “AVRIBVS”, door mij geel omkaderd. Deze titel “AURIBUS” (V=U) is meteen het doel van het altaar: dit Latijnse woord betekent “oren”, “horen” of “luisteren”. Via de oren luisterde godin Bona Dea naar gebeden van inwoners van de stad.
Lege ruimte?
Ik vervolg dit artikel nu met een aanname. Waarschijnlijk was het gedeelte tussen de krans en de bovenkant van de altaarsteen leeg toen het in 1937 werd gevonden. Opgravingsverslagen die ik heb ingezien geven weliswaar een ander beeld, maar de verslagen kunnen achteraf zijn aangepast of, gezien de geheime impact, in hun geheel zijn vervangen.
De ruimte op de steen was niet heel groot, zodat het op deze plek misschien nooit voor tekst was bedoeld. Maar het kan ook zijn dat de stad is verlaten op een moment dat het altaar nog niet helemaal klaar was.
Eén begrip
Hoe het ook zij, dat er (naar ik aanneem) een lege ruimte op de steen aanwezig was, moet iemand halverwege de vorige eeuw op het idee hebben gebracht om daar alsnog een Latijnse tekst op uit te beitelen. Zoals zal blijken was daarbij Nederlandse hulp (via vrijmetselaars?) onontbeerlijk.
“Oren” en de Nederlandse Vincent van Gogh vormden ook toen al internationaal één begrip. En dat deze inmiddels beroemde kunstschilder van mei 1889 tot mei 1890 in het nabijgelegen hospitaal opgenomen was geweest, speelde natuurlijk ook mee.
Hieronder heb ik het gedeelte van de altaarsteen waar het om gaat uitgelicht. De modern toegevoegde tekst heb ik geel omkaderd:
Dienares
Een eerste indruk van deze tekst is dat die uit het midden staat. Dat is gedaan om op een bepaalde manier virtuele lijnen te trekken. Maar nu wil ik eerst ingaan op de betekenis van de inscriptie “LOREIA PIA | MINISTRA”. Oplossingen die ontstaan uit lijnentrekkerij komen verderop in dit artikel aan de orde.
Het eerste woord “Loreia” is de naam van een Romeinse vrouw, terwijl “pia” (Frans: pieuse) kan worden vertaald met godsdienstig of vroom. “Ministra” tenslotte betekent dienares.
Samengevat is dit de betekenis:
LOREIA PIA MINISTRA
= (vertaald uit het Latijn)
Loreia vrome dienares
Eeuwig Edict 1611
Iedereen zal toegeven dat deze tekst er authentiek uitziet. Het zou zomaar op die manier door een Romeinse steenhouwer uitgebeiteld kunnen zijn. Uit het vervolg blijkt echter dat de genoemde tekst gemanipuleerd moet zijn. Rechtsboven zijn vier letters te lezen, waarvan er drie, naar hun rangschikking in het alfabet, gezien kunnen worden als een cijfer-anagram van 1611, het publicatiejaar van het Eeuwig Edict.
Dat gaat als volgt: “A PIA”, gelet op de rangschikking van deze letters in het alfabet en de letter “I” daargelaten, leidt tot A = 1, P = 16 en A = 1. Als anagram “PAA”, oftewel naar letterwaarde 1611.
Dit vermoedelijke jaartal, vele eeuwen na de Romeinse tijd, vormde voor mij een trigger die mij op de gedachte bracht van een archeologische grap:
Linkeroor
Waarom een grap? Welnu, door net vóór de eerste “A” van “A PIA” een lijn naar beneden te trekken, over de tweede “I” van “MINISTRA”, wordt het linkeroor van de godin als het ware afgesneden.
Het moet wel het linkeroor zijn, omdat de godin ons als het ware aankijkt. Het rechteroor dat we zien, moet daarom het linkeroor van de godin zijn. En het afgesneden oor van Vincent? Ook dat was het linkeroor.
Arts
Nu er een ‘verband’ lijkt met Vincent van Gogh, krijgen de letters onder “A PIA” ineens een andere betekenis. Het gaat dan om “STRA”, van rechts naar links te lezen als “ARTS”. Dat is het Nederlandse woord voor geneesheer of dokter, woorden die helemaal van toepassing op het nabijgelegen hospitaal in het algemeen en Vincent van Gogh in het bijzonder. En acuut nodig als er een oor wordt afgesneden. Begrijp je de humor? Maar in veel talen kan “ARTS” natuurlijk ook worden uitgelegd als kunst(en).
Artis?
Ik ga nu verder met het ontcijferen van de code door de in “A PIA” overgebleven letter “I” toe te voegen aan “ARTS”. Uit “I + ARTS” kan gemakkelijk in anagram “ARTIS” worden afgeleid, de (Amsterdamse) dierentuin of Zoo. Grappig genoeg is dit een onderdeel van de Edict-code zoals ik die onthulde in mijn feit-fictieroman “Het Hubertus Mysterie” (2018).
Bij de altaarsteen in Glanum is evenwel een andere oplossing van toepassing. Het gaat hier om het isoleren van het woord “ART” (kunst), om dat dan van rechts naar links te lezen via de “S” naar de letter “I”. De letters APA die 1611 vormen blijven hier even buiten beschouwing:
Schuine lijn
De gevonden letters “S-I” staan in het alfabet op de 19e en 9e plaats. Dit is de code die ik ga toepassen op het Eeuwig Edict, waarnaar immers het jaartal 1611 verwijst. Het gaat in het Eeuwig Edict aldus om wetsartikel 19, het 9e woord (door mij in hoofdletters gezet):
XIX. (wetsartikel 19)
Om dieswille datter vele processen worden gheroerdt tusschen ONSE (…)
De uitkomst “ONSE” dient te worden gelezen als een anagram van “NOES”. Het Nederlandse woord “noes” staat voor een schuine lijn, die ik nu over de altaarsteen ga trekken. Daartoe kort ik de verticale lijn iets in, waarbij ik er op let dat het linkeroor van de godin afgesneden blijft. Ik trek de schuine lijn over het diagonale lint van de X in de binnenste cirkel van de krans:
Apart
Door deze actie gaat er een streep door de letter “A” van “STRA“. De letters die rechts van de virtuele lijn overblijven, bevestigen dat het isoleren van “S-I” de juiste keuze was. Gelezen van rechts naar links als “RT (SI) APA”, zie je immers in anagram “(SI) APART”, een instructie die ik heb uitgevoerd. Bovendien zou je er algemeen Nederlandstalig idioom in kunnen zien door het te lezen als “is apart” (is bijzonder)…
Klok
Met het trekken van de virtuele schuine lijn zijn twee nieuwe letters ontstaan: een “V” en een (schuine) “I”. Dit is een verwijzing naar de klok op Vincents schilderij “De Aardappeleters” (1885) en ook naar “Sterrennacht” (1889). Vincent schilderde zijn wervelende sterrenhemel, eveneens met een geheime “V” en “I”, op een steenworp afstand van het toen nog in de grond rustende oor-altaar.
De genoemde klok met bovenaan de letters “VI” bevindt zich linksboven op het schilderij “De Aardappeleters”, lees mijn artikel hierover.
Als minutenaanduidingen staan op die klok vreemde symbolen. Indien ik de lijnen van het altaar projecteer op de klok, dan wordt het mogelijk om met de virtuele lijnen van de altaarsteen een nieuwe tijd (!) af te lezen.
12:06
Dezelfde tijd 7:00 uur (19:00 uur) kan zowel op de klok als op de altaarsteen worden afgelezen. Maar er is nu een tijd bijgekomen, namelijk 12:06. Deze tijd sluit aan bij de klok-code van Vincent. De (Romeinse) letters “VI” staan voor “6“, op de plaats van de “12“.
Mijn volgende actie is om de tijd 12:06 af te zetten op het Eeuwig Edict als wetsartikel 12, woord 06 (door mij in hoofdletters gezet):
XII.
Ende daer de voorseyde costuymen ALNOCH (…)
In het woord “alnoch” komen behalve de letter “c”, vijf letters voor die ook in “holland” staan. We moeten niet vergeten dat de Nederlandse taal c.q. “Holland” bij de decodering van de deels nieuwerwetse altaarsteen een sleutelrol speelt. Vergelijk ik vervolgens “holland” met “alnoch”, dan blijven – los van de eerder bewaarde letter “c” – de letters “l” en “d” over.
AEN (1514)
De nieuwe code wordt aldus: c (l-d). Vertaald naar hun rangschikking in het alfabet: 3 (12-4), oftewel in het Eeuwig Edict wetsartikel 3, woorden 12 en 4 (beide door mij in hoofdletters gezet):
III.
Bevelen wel ernstelyck AEN allen Onsen voorseyden raeden ende andere bancken, ALWAER (…)
Dit keer is de uitkomst geen anagram, maar is het gewoon een duidelijke bevestiging dat Vincents werk “De Aardappeleters” hier werkelijk bij betrokken is: ALWAER AEN. Dat wil zeggen, op de plaats waar “AEN” zich bevindt.
Het woord “AEN” komt naar de overeenkomstige letterwaarde in het alfabet (A-1, E-5 en N-14, ofwel 1514) terug in het magisch vierkant van Albrecht Dürer (1471-1528), dat Vincent in zijn schilderij heeft verborgen.
Oom Cent
Bovenstaande vergelijkende afbeelding geef ik hieronder nogmaals weer:
Op de tweede klok is te zien dat vanaf de letters “VI” de naam VINCENT VAN GOGH over de wijzerplaat kan worden uitgeschreven. Door via de altaarsteen de “A” van “STRA” (nu niet doorgestreept!) te projecteren op de klok, ontstaat daar “VIA” in plaats van “VIN”.
De naam die je nu leest wordt (VIA) CENT VAN GOGH. Aan deze oom had Vincent zijn eerste baantje in de kunsthandel Goupil & Cie te danken. Daarna had oom Cent nog veel in zijn neef Vincent geïnvesteerd, maar helaas zonder resultaat.
Onterfd
In de loop der jaren was oom Cent vermogend geraakt, met name door de handel in kunst. Hij bezat honderden schilderijen, maar van Vincent had hij echter niet één werk. Het schijnt dat hij het werk van zijn neef veel te experimenteel vond.
De teleurstelling van oom Cent in zijn neef uitte zich bij zijn overlijden in juli 1888. Alle familieleden waren in zijn testament opgenomen, op één uitzondering na: Vincent van Gogh.
Bittere nasmaak
Het valt niet uit te sluiten dat deze gebeurtenis heeft bijgedragen aan zowel Vincents waanzin tijdens het oor-incident als aan zijn zelfmoord in juli 1890. Daarbij speelde ook dat zijn broer en geldschieter Theo in dat jaar ontslagen dreigde te worden en dat Vincent zijn geldbron zag opdrogen. Een dergelijke conclusie is wat mij betreft wel een archeologische grap waard, zij het met een bittere nasmaak.
