Ontleding van de beschadigde eerste brief (1872) van Vincent van Gogh aan zijn broer Theo leidt tot verrassende uitkomsten. Het lijkt alsof de brief bewust op beschadigd papier is geschreven (vroege code). Ook is het mogelijk dat de scheuren, vouwen en slijtagegaten in het papier van de brief opzettelijk zijn aangebracht (als latere code). Hoe het ook zij, de code bevestigt in anagram een geheime afspraak tussen de twee broers en betuigt bovendien steun aan koning Willem III.
Vincent schreef zijn eerste brief aan Theo op zondag 29 september 1872. Hij werkte in die tijd als jongste bediende in de kunsthandel Goupil & Cie in Den Haag. Vincent woonde er tijdelijk in het pension van de familie Roos, aan de Lange Beestenmarkt. Enkele dagen daarvoor had Theo een tijdje bij hem gelogeerd en uit de brief blijkt dat ze samen een prettige tijd beleefden.
Huis van Oranje
Het lijkt erop alsof de broers tijdens de logeerpartij onderling een code hebben afgesproken. Verderop in dit artikel zal duidelijk worden dat ze toen al op de hoogte moeten zijn geweest van de rol van Geldrop c.q. het Eeuwig Edict van 1611. Mogelijk dat Vincent er door zijn (koninklijke) connecties bij de kunsthandel iets over had vernomen. Bekend is dat het Huis van Oranje halverwege de 19e eeuw een goede klant was van Goupil & Cie (zie foto van deze kunsthandel bovenaan dit artikel, weliswaar uit 1904).
Grondwet
Bij een bezoek van leden van de koninklijke familie (of van de koning zelf?) aan de kunsthandel zal Vincent zijn herinnerd aan zijn familiegeschiedenis. Zijn grootvader van moederskant was namelijk boekbinder Willem Carbentus (1792-1845). Deze succesvolle opa van Vincent en Theo had de eerste Nederlandse Grondwet ingebonden en voerde daardoor zakelijk het predicaat “koninklijk”.
Niel
Dat Vincent daarmee tevreden was, blijkt uit de beschadigingen van het briefpapier (afb. 1). Op de “lege” plek hoort “ter” te staan, als onderdeel van “Ois-ter-wijk”. Bovendien zitten rechts daarvan scheurtjes onder het woord “wandelingen” ter hoogte van “eli” en “n”. Dit laatste is een duidelijke verwijzing naar Geldrop (Eeuwig Edict).
Als ik “eli” en “n” samenvoeg tot (in anagram) Niel, ontstaat een link met Martinus Ignatius van Horne. Deze edelman kocht in 1653 de heerlijkheid Niel (bij Antwerpen). In 1672 volgde Martinus zijn broer Amandus III van Horne op als heer van Geldrop. De muurankers 1111 en 1616 waren toen al aan de zuidgevel van het Geldropse kasteel bevestigd als verwijzing naar het Eeuwig Edict van 1611.
Oisterwijk
In Oisterwijk bevond zich de middelbare school waar Theo op zat. Hij liep door weer en wind dagelijks de 6 kilometer heen naar school en 6 kilometer terug naar zijn ouders in Helvoirt. In zijn brief uitte Vincent daarover zijn bezorgdheid, omdat het net in die periode erg winderig weer was in Nederland.
De door het “gat” in het briefpapier ontstane code is:
OIS … WIJK, wat een anagram is van WIJ IS OK.
Dat “WIJ” in meervoud staat en “IS” in enkelvoud, verraadt de koninklijke connectie, via de Pluralis majestatis (= Koninklijk meervoud). Wetten begonnen tijdens de regeerperiode van koning Willem III (1849-1890) standaard met:
“Wij Willem III, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, Groot-Hertog van Luxemburg, enz., enz., enz.”
Geheim
Door in deze code “WIJ” en “OK” te benadrukken, wees Vincent op zijn goedkeuring jegens het Koningshuis enerzijds en de kennelijk geheime band tussen hem en zijn broer Theo anderzijds. Ik denk dat Vincent een hem bekend geheim met Theo heeft gedeeld en dat Theo daarbij betrokken wilde blijven. Na enige bedenktijd verbond Vincent daar via zijn brief een “OK” aan voor een gezamenlijk traject.
Correct
Critici menen wellicht dat de afkorting “OK” in Vincents tijd nog niet was ingeburgerd. Dat was echter wel het geval, zij het misschien alleen op elitair niveau. De afkorting ontstond rond 1838 aan de oostkust van Amerika, in een periode waarin schrijvende media het leuk vonden om met woorden te spelen of om ze met opzet verkeerd te spellen. De afkorting “o.k.” zou toen ontstaan zijn uit “oll korrekt” (fonetische spelling van “alles is correct”).
